Windows XP installeren neemt doorgaans veel tijd in beslag. Doet u dit regelmatig en wordt u ook zo moe van de installatiezin: 'Leun achterover en relax terwijl de installatie plaatsvindt', terwijl u voor de zoveelste keer uw gebruikersnaam en sleutel opgeeft? Wij in elk geval wel! We leggen u in deze workshop stap voor stap uit hoe u een zelfinstallerende XP-versie bouwt.

Gereedschap installeren

Neem de cd-rom van Windows XP erbij en navigeer naar de map SupportTools. Hier vindt u het ingepakte bestand Deploy.cab, dat de benodigde programma's en documentatie bevat. Open dit cabinet-bestand met een programma zoals WinZip. U hebt de bestanden Setupmgr.chm en Setupmgr.exe nodig. Pak ze uit en plaats ze op een gemakkelijk toegankelijke locatie. Het eerste bestand bevat een gecompileerd help-document in HTML-formaat, met aanvullende uitleg over de werking van Windows-installatiebeheer. Als u geïnteresseerd bent in uitvoerige informatie over de manier waarop Windows XP Setup kan worden geautomatiseerd, pakt u bovendien het bestand Deploy.chm uit. Het bestand Setupmgr.exe is het Windows-installatiebeheerprogramma. Dus klik hier dubbel op om de software te starten en aan de slag te gaan. Overigens kunt u Installatiebeheer zowel in een Windows 2000- als een Windows XP-omgeving gebruiken.

Inleiding

Sinds jaar en dag levert Microsoft gereedschap bij Windows waarmee het installatietraject kan worden geautomatiseerd. Voor gebruikers die vaak het besturingssysteem opnieuw installeren is zo'n hulpje ideaal. Het bespaart u de tijd die u doorgaans kwijt bent aan het opgeven van gebruikersgegevens. Misschien kent u Batch 98 al, waarmee Windows 98 zonder toezicht wordt geïnstalleerd. Omdat Windows XP gebaseerd is op Windows 2000, is het gereedschap van de nieuwe Windows-versie een stuk uitgebreider dan wat voormalige Windows 9x-gebruikers gewend zijn. Voor gebruikers van Windows 2000 zal het gereedschap bekend aandoen. Hoewel Setup zonder toezicht primair is ontworpen voor computerbouwers en beheerders van grote IT-omgevingen, kunt u er als thuisgebruiker prima mee uit de voeten. Ondersteuning van Microsoft hoeft u hierbij overigens niet te verwachten. Gelukkig is dat niet nodig, want de software is relatief eenvoudig en ons stappenplan is compleet.

Het principe
Om Windows XP zonder toezicht te installeren maakt u gebruik van een antwoordbestand. Dit bestand, dat met een eenvoudige teksteditor kan worden bekeken, is opgebouwd uit de keuzes die u tijdens een reguliere setup-routine zou maken. Denk daarbij aan gegevens zoals gebruikersnaam en componenten die moeten worden geïnstalleerd. Het bestand wordt door Windows XP Setup geraadpleegd bij elke installatiestap.
Hoewel het mogelijk is het antwoordbestand zelf op te stellen, kunt u gebruikmaken van een meegeleverd hulpprogramma. Deze software stelt u een aantal vragen, waarna automatisch het bijbehorende antwoordbestand wordt gegenereerd en opgeslagen als Unattend.txt. U ziet het: een tekstbestand. Hierdoor kunt u het eenvoudig aanpassen, mocht u daar behoefte aan hebben.

De automatische installatie van het besturingssysteem kan op drie manieren worden uitgevoerd. Ten eerste kunt u Setup uitvoeren vanaf de Windows XP-cd, zoals dat normaal gesproken ook gebeurt. U kunt er ook voor kiezen alle installatiebestanden vooraf op de vaste schijf in een aparte map te plaatsen en Setup hiernaar te verwijzen. Tot slot kunt u de installatie van een machine via het netwerk laten lopen. Dan hebt u de installatiebestanden opgeslagen op een server in het netwerk, die door Setup wordt benaderd.

De eerste stappen

Windows-installatiebeheer bestaat grofweg uit twee gedeelten. Het eerste deel wordt verzorgd door een wizard, die u een aantal elementaire vragen stelt. Hebt u deze vragen naar behoren beantwoord, dan kunt u in het tweede deel de setup-informatie opgeven. Nadat u het programma voor de eerste maal hebt gestart, klikt u op Volgende. Vervolgens moet u opgeven of er een bestaand antwoordbestand moet worden bewerkt of een nieuw bestand moet worden aangemaakt. Wij kiezen voor het laatste. Selecteer Een nieuw antwoordbestand maken en klik op Volgende.

In het volgende scherm wordt gevraagd welk type installatieproces moet worden gemaakt. U kiest hier voor de optie Windows-installatie zonder toezicht, waarna u wederom op Volgende klikt. Afhankelijk van de uitvoering van Windows XP waarvan u de installatie wilt automatiseren, kiest u in het daaropvolgende scherm voor Windows XP Home Edition of Windows XP Professional.
De antwoordbestanden voor beide versies zijn niet zonder meer uitwisselbaar. Wilt u voor elke XP-smaak een automatische installatieprocedure creëren, voer de wizard dan tweemaal uit. Zorg er daarbij wel voor dat u over de juiste Windows XP-cd beschikt. Deze hebt u namelijk later in het proces nodig. Klik op Volgende als u uw keuze hebt aangegeven.

Het interactieniveau

In dit scherm geeft u op in welke mate de installatieprocedure moet worden geautomatiseerd. Kies de optie Standaardinstellingen weergeven, als u wilt dat de gebruiker de door u opgegeven antwoorden te zien krijgt tijdens Setup en in de gelegenheid wordt gesteld deze alsnog aan te passen. Als u deze optie kiest, doorloopt de gebruiker dus wel alle installatieschermen, maar zijn de 'juiste' keuzes al aangegeven en de nodige gegevens al ingevoerd.
De optie Volledig automatisch is de meest ideale als u geen enkele gebruikersinteractie wenst. Bij Pagina's verbergen worden slechts die schermen weergegeven waarvoor u geen antwoord in het antwoordbestand hebt opgegeven. De gebruiker moet hierbij alsnog gegevens invoeren. Kies de optie Alleen-lezen als u de gebruiker in de gelegenheid wilt stellen de al opgegeven antwoorden tijdens Setup te bekijken. Wijzigen is dan niet mogelijk. Tot slot kunt u kiezen voor Met grafische interface. Deze keuze zorgt ervoor dat alleen het op MS-DOS gebaseerde gedeelte van de installatie (voor veel beginnende gebruikers de 'enge fase') wordt geautomatiseerd. Het grafische gedeelte dat hierop volgt, moet alsnog handmatig worden doorlopen. In deze workshop kiezen we voor de optie Volledig automatisch, zodat we tijdens de installatie niets meer hoeven doen. Bij deze keuze is het van het grootste belang dat u alle gegevens vooraf correct opgeeft. Maakt u ergens een foutje, bijvoorbeeld bij de vooraf opgegeven productsleutel, dan wordt het installatieproces afgebroken en komt er van automatisering weinig terecht. Klik ten slotte op Volgende.

Cd-rom of distributiemap

Setup zonder toezicht kan op twee manieren worden uitgevoerd. Ten eerste kunt u er voor kiezen de installatie op de traditionele wijze, dus vanaf cd-rom, te laten plaatsvinden. Behalve het antwoordbestand worden dan alle Windows XP-installatiebestanden van de cd-rom gelezen. U kunt er ook voor kiezen een distributiemap te creëren. In deze map, die wordt opgeslagen op de lokale schijf van de computer of een gedeelde netwerkmap, zijn alle XP-installatiebestanden te vinden. De voordelen van een dergelijke map laten zich gemakkelijk raden. U hebt de cd-rom niet langer nodig en u kunt eigen installatiebestanden aan de map toevoegen, waardoor het installatieproces tot in detail aan uw wensen kan worden aangepast.
Wij kiezen voor de optie Nee, dit antwoordbestand wordt gebruikt voor installatie vanaf een cd-rom en klikken op Volgende. Beschikt u over een thuisnetwerk, dan is het aan te raden toch voor de distributiemap te kiezen. Doet u dit, dan wordt er vervolgens gevraagd de cd-rom of een andere locatie met installatiebestanden aan te wijzen en aan te geven naar welke doellocatie de bestanden moeten worden gekopieerd. Welke optie u ook kiest, zorg ervoor dat u over de juiste Windows XP-cd beschikt en dat deze in de cd-romspeler is geplaatst. Zonder correcte cd-rom kan de wizard niet worden voortgezet.

Gebruiksrechtovereenkomst

U moet akkoord gaan met de Gebruiksrechtovereenkomst. Doet u dit niet, dan is het niet mogelijk de installatie volledig te automatiseren. Lees daarom nu de overeenkomst en selecteer daarna het vakje bij Ik ga akkoord met de voorwaarden van de Gebruiksrechtovereenkomst. Klik op Volgende.

Einde van de wizard

Het wizard-gedeelte van Windows-installatiebeheer zit erop. Een nieuw venster wordt getoond, dat sterke gelijkenis vertoont met de Windows Verkenner. Zo treft u aan de linkerzijde de opties aan, die hiërarchisch zijn gerangschikt.
Er wordt daarbij onderscheid gemaakt tussen drie verschillende categorieën: algemene instellingen, netwerkinstellingen en geavanceerde instellingen.
Begin bij de eerste optie en loop ze allemaal langs. Het is niet verstandig de invoervakken door elkaar te behandelen. U verliest daardoor al snel het overzicht. Hebt u bij stap 3 gekozen voor een volledig geautomatiseerde installatieprocedure, dan bent u zelfs verplicht alle invoervakken in chronologische volgorde in te vullen. Als u voor een andere installatievariant hebt gekozen, kunt u sommige vakken leeg laten. De informatie wordt dan niet vermeld in het antwoordbestand. Afhankelijk van het type informatie, zal Setup tijdens de eigenlijke installatie alsnog vragen om de juiste gegevens.

Volledigheid

De gegevens invullen kost u waarschijnlijk weinig moeite. Dat is ook niet zo verwonderlijk, als u zich realiseert dat de gevraagde opties volledig overeenkomen met de installatievragen die u tijdens de normale installatieprocedure moet opgeven. Wees wel volledig. Vul alle gevraagde gegevens in en zorg ervoor dat u alle keuzemogelijkheden juist instelt. Bedenk wel dat het altijd mogelijk is een bestaand antwoordbestand te openen en daarin nog wijzigingen aan te brengen.

Naamgeving

Let even op als u het antwoordbestand een naam geeft. Als de installatiebestanden zich op de vaste schijf bevinden kunt u prima volstaan met de standaardnaam Unattend.txt. Wilt u echter dat de installatie vanaf de Windows XP-cd wordt gestart? Dan moet het bestand worden opgeslagen als Winnt.sif. U kunt de bestandsnaam Unattend.txt natuurlijk naderhand wijzigen in Winnt.sif, maar beter is het om in Windows-installatiebeheer direct de juiste benaming te hanteren. Beschikt u over een thuisnetwerk en wilt u de installatie vanaf het netwerk starten, dan speelt de naamgeving van het antwoordbestand nauwelijks een rol.

Alles vanaf cd-rom

Het antwoordbestand kunt u prima op een diskette bewaren, die u bij de Windows XP-cd bewaart. Het kan ook anders. Maak een eigen cd-rom, waarop u alle installatiebestanden én het antwoordbestand onderbrengt. Zo hebt u in het vervolg genoeg aan één installatieschijf, in plaats van meerdere opslagmedia te moeten gebruiken.

Setup starten

Het is hoog tijd om uw eindresultaat te testen. Om Setup zonder toezicht te starten, gebruikt u een aangepaste opdracht. Klik op Start/Uitvoeren. Typ in het invoervak de opdracht:
x:i386winnt32 /unattend:unattend.txt
Vervang de bestandsnaam Unattend.txt, als u een andere naam hebt gebruikt, en vervang x door de stationsaanduiding van de cd-romspeler. Bijvoorbeeld:
F:i386winnt32 /unattend:kantoorpc.txt
Wilt u naar een gedeelde netwerkmap verwijzen, waar de installatiebestanden zich bevinden? Typ dan het volledige pad, zoals bijvoorbeeld:
serversharei386
Wilt u een schone installatie van Windows XP uitvoeren zonder toezicht, dan kunt u het proces ook starten via de MS-DOS-opdrachtregel. Om in deze modus te komen, start u de computer op met behulp van een opstartdiskette, waardoor de opdrachtprompt verschijnt. Typ vervolgens:
x:i386winnt /s:[installatiebron] /u:[antwoordbestand]

Een geldig voorbeeld is:
F:i386winnt /s:F:i386 /u:D:unattend.txt
In dit voorbeeld verwijst u naar de map met installatiebestanden op de schijf F: en geeft u aan dat het antwoordbestand is opgeslagen op vaste schijf D:.
De andere weg
Er is nog een andere manier om Setup zonder toezicht te starten. Bij het antwoordbestand maakt de Windows-installatiebeheer namelijk altijd een bijbehorend scriptbestand. In dit BAT-bestand, met dezelfde naam als het antwoordbestand, bevinden zich enkele parameters die ervoor zorgen dat er automatisch wordt verwezen naar het antwoordbestand en de Windows XP-installatiebestanden. Verplaatst u onderdelen, bijvoorbeeld het antwoordbestand of de installatiebestanden, dan functioneert dit scriptbestand niet meer. Gelukkig is dat probleem snel op te lossen. U kunt het bestand in een tekst-editor openen en het aanpassen aan de nieuwe situatie. De opdrachten vertonen grote gelijkenis met de 'handmatige' opdrachtregels die we hierboven hebben genoemd. Dus u zult de weg snel vinden. Om Setup zonder toezicht te laden met behulp van het scriptbestand, klikt u eenvoudigweg dubbel op dit BAT-bestand.
Even onthouden

Windows XP maakt gebruik van productactivering. Ook als u een nstallatie zonder toezicht hebt uitgevoerd en de productsleutel in het antwoordbestand hebt opgegeven, moet u Windows XP naderhand nog op de normale manier activeren. Het is daarom verstandig op de diskette of cd-rom met het antwoordbestand duidelijk aan te geven welke productsleutel in het antwoordbestand is gebruikt en voor welke doelcomputer deze sleutel wordt gehanteerd. Als u later de installatie opnieuw uitvoert, moet u de schijf gebruiken voor het systeem waarop het exemplaar van Windows XP (lees: de productsleutel) eerder is geactiveerd. Doet u dit niet, dan kan de activering worden geweigerd.
Conclusie

Het werk zit erop. U hoeft zich niet meer te bemoeien met het installatieproces. De welbekende installatiezin 'Leun achterover en relax terwijl de installatie plaatsvindt' is voortaan meer dan een slap en betekenisloos marketingpraatje. Geniet van uw eigen 'Setup Experience'.